Inleiding
Deze richtlijnen hebben tot doel ondernemingen te helpen bij het opzetten en implementeren van een klokkenluidersregeling, door praktische handreikingen te bieden die als nuttig referentiepunt dienen. De oorspronkelijke ICC-richtlijnen inzake klokkenluiden werden in 2008 gepubliceerd, en deze update verwerkt de actuele ervaring en praktijk van bij de ICC aangesloten ondernemingen in een breed scala aan sectoren en jurisdicties wereldwijd. Ze zijn afgestemd op belangrijke internationale juridische instrumenten en op wereldwijde normen en best practices voor klokkenluidersregelingen1 .
Klokkenluiden is het melden van een misstand.
Als dergelijke schade onbehandeld blijft, kan zij het vertrouwen van de belanghebbenden in het bestuur van de onderneming aantasten en de aandeelhouderswaarde van de onderneming vernietigen.
Medewerkers van een onderneming en degenen die nauw contact met hen onderhouden (waaronder zakenpartners en andere derden) zijn vaak de eersten die een mogelijke misstand of een risico op schade opmerken. Zij zijn daarom waardevolle informatiebronnen en bij uitstek in staat om te helpen een mogelijk probleem in een vroeg stadium op te lossen, voordat het materiële schade toebrengt aan de onderneming en de samenleving.
Het is daarom in het belang van een verantwoorde onderneming om klokkenluiden aan te moedigen als onderdeel van haar Ethics & Compliance Programme of haar ethische richtlijnen, en om een systeem op te zetten dat klokkenluiden ondersteunt. Een goed functionerende en vertrouwde klokkenluidersregeling ondersteunt de ambities van ondernemingen op het gebied van goed risicobeheer, interne controle en effectieve compliance, en bevordert een cultuur van transparantie, integriteit en verantwoording.
Hoewel de term “klokkenluider” in verschillende landen uiteenlopende gevoelens kan oproepen, is het tegenwoordig een internationaal erkende term geworden voor personen die vermoedelijke of daadwerkelijke misstanden melden. In een zakelijke context kan klokkenluiden dan ook variëren van het uiten van zorgen en het aan de orde stellen van misstanden tot het indienen van een vertrouwelijke melding via het meldkanaal van een onderneming.
Ondernemingen worden tegenwoordig onder meer beoordeeld op de manier waarop zij met klokkenluiders omgaan en op hoe goed zij meldingen en zorgen afhandelen die onder hun aandacht worden gebracht. De ICC-regels ter bestrijding van corruptie bevelen aan dat de bedrijfscomplianceprogramma's die ondernemingen hanteren “vertrouwelijke kanalen bieden om in volledige vertrouwelijkheid zorgen te uiten, advies in te winnen of te goeder trouw vastgestelde of gegrond vermoede schendingen te melden, zonder angst voor vergelding of voor discriminerende of disciplinaire maatregelen”.